Tiễn nhà thơ Du Tử Lê – Một cuộc an vui

.

Khi vừa cắm cúi ghi xong vài dòng lưu bút vào sổ tang, anh phóng viên báo Người Việt hỏi có thể phỏng vấn tôi được không, có lẽ vì tôi là một trong những người lạ, trẻ hiếm hoi có mặt. Tôi đã bối rối từ chối, vì lúc đó tôi không có gì ngoài ánh mắt loang ướt và không lẽ nói cùng anh suy nghĩ trong đầu, rằng buổi đưa tiễn nhà thơ Du Tử Lê “thật vui và tròn đầy quá!” Người hiện diện ở đó sẽ hiểu chữ “vui” của tôi, người không ở đó chắc sẽ phiền lòng, nên tôi xin giữ cho riêng mình.

“Con tin là bác đã rất vui.”

Hồi xưa mười mấy tuổi, đi ngang qua bài “Ai nhớ ngàn năm một ngón tay”, chạm phải câu “tôi với người, ai mang vết thương”, mà tôi khóc rớt trên trang sách. Lúc đó tôi đang ở trong vết thương sâu nặng của mình, không tỉnh táo để nhìn ra được vết thương của người. Lúc đó tôi chợt biết rằng chữ của một người không quen biết, từng viết trước khi mình sinh ra, cũng có thể ủi an mình đến vậy. Lúc đó tôi cũng hiểu thêm là, nhân gian dù ai ở đâu cũng bây nhiêu nỗi khổ, sẻ san nhau đi, bằng mọi cách, bằng thời gian còn lại, giằng xé mà làm gì…

mai kia sống với vầng trăng ấy
người có còn thương một bóng cây?
góc phố đèn treo đôi mắt bão
ai nhớ ngàn năm một ngón tay?

Nếu theo dõi trang thơ Trái Tim Son Trẻ hơn 7 năm qua, độc giả nhiều lần bắt gặp tôi trích thơ của ông hầu bạn đọc. Thực sự chưa bao giờ tôi nắm bắt hết, nhưng tôi đồng cảm với ý tứ, với chữ, với nỗi cô đơn cao rộng và những bình yên lỏi len cùng băn khoăn đau đáu trong thơ ông. Ngày nhận tin ông mất, trái tim tôi nặng mấy đêm liền, tôi đã ngồi im lặng, gửi đến ông lời cầu nguyện và lời chúc: “Thôi thì cùng hết một kiếp người. Xin cảm ơn những gì ông để lại cho trần gian.”

trăng chưa nhú và, trần gian rất lạnh.
những chân trời chưa biết dắt nhau, đi

Rồi tôi giở thơ ông ra nhẩm lại. Rồi tôi đọc báo thấy có tin về buổi tưởng niệm cuối cùng trước khi tiễn ông về Đất Mẹ. Rồi tôi, bất chấp tâm trạng đang ngổn ngang của mình, quyết định đến đó để gửi ông một lời chào từ biệt. Tôi đã nghĩ là một buổi đưa tiễn sẽ nặng nề và buồn lắm, ông tài hoa thế, gia đình ông đông như thế, ông nhiều bạn bè thế, tiếc thương nào cho đủ. Vậy mà ông, cũng như mọi lần, trao cho tôi một tiếng cười, một vốc an vui giữa những chênh vênh tôi đang giữ.

Những người thương của ông kể vài câu chuyện nhỏ, không tiếng khóc than, chỉ có tiếng cười, thi thoảng là tiếng guitar và tiếng hát, xen lẫn những giọt nước mắt lặng lẽ vì xúc động. Hoa dịu dàng tỏa hương, tôi ngồi im nghe bác Vũ Thành An chia sẻ, nghe bác Từ Công Phụng hát, cảm nhận rằng các ông rất thân nhau, bởi những cảm giao trong nghệ thuật gắn kết họ một cách khó giải thích. Rồi còn nhiều người khác nữa, thâm niên bè bạn cũng có khi quá nửa thế kỉ, mà vẫn vẹn nguyên sự ngọt ngào, tôn trọng. Họ đã giúp tôi nhìn thấy một góc khác của nhà thơ Du Tử Lê trong cuộc sống đời thường rất rõ, và đồng nhất với người mà tôi chỉ gặp qua con chữ bao năm.

Du Tử Lê ra đi, đàn cá koi nuôi ở nhà hai mươi năm cũng nổi lên mặt nước đi theo ông.

Du Tử Lê ra đi, hai cháu ngoại Rock và Roll vẫn nằm chèo queo trên giường chờ ông ngoại.

Du Tử Lê ra đi, người bạn đời của ông chênh vênh ôm ấp kỷ niệm cùng những dòng chữ viết tay cũ, vài dòng mà đọc nghẹn nước mắt: “… của T., Thương-lắm!”

Một note nhỏ ông để cho vợ (từ trang cá nhân của cô T.)

Khi chị Lâm Quỳnh, con gái út của ông kể rằng cả nhà thương ông như thương một đứa trẻ, tôi đã aha! vì sao tôi kết nối với ông trong “cuộc chơi” này. Ôi những đứa trẻ rong chơi với lòng biết ơn cuộc đời sâu sắc.

nghìn năm nữa, tôi vẫn là đứa trẻ,
cần bàn tay của mẹ thuở lên năm.
như mưa / nắng rất cần cho cây, trái;
em cho tôi mãi nhé: ấu thơ mình.

Tôi biết ơn cuộc đời và gia đình đã hiểu, thương và để cho ông cơ hội được làm nghề, dẫu có nhiều gian nan. Nhà thơ thì cũng phải sống, đời ông nhiều biến cố từ Việt Nam, sang Mỹ, rồi đời riêng nhưng ông vẫn may mắn được tiếp tục với đam mê của mình như hơi thở, để thế gian may mắn có nhà thơ Du Tử Lê. Tôi tin rằng ông đã hoàn thành được sứ mệnh với văn chương, với thơ ca như linh hồn đã “chọn” từ trước khi là ông kiếp này. Thành ra, ông không chỉ ra đi thanh thản mà còn tiếp tục kết nối người ở lại (lần nữa) với mạch sống đang chảy âm thầm bằng những giá trị cốt lõi, bằng câu chữ, cho nên Du Tử Lê vẫn “sống mãi trong ký ức đám đông”. Đó là một phần cho lý do chữ “vui” của tôi. Tôi tin là ông đã sống rất vui!

cách gì, vẫn có một số điều ta nên nói với nhau trước khi quá muộn!
thí dụ:
tôi không hề ao ước “khôn ra”
để mãi được yêu em
như ngày mới gặp.
những năm, tháng đã trôi xa,
trải rơm cho kiếp khác!

(Du Tử Lê viết 9/2013)

Đôi khi lời nói không chở nổi, thôi xin gửi lại đây một lời cảm tạ. Tạ ơn ông bởi mỗi lần “gặp” đều chạm đến sâu thẳm tâm hồn và cứu rỗi tôi, tạ ơn ông đã thiết tha với chữ, đã kiệt cùng với yêu, đã reo vui với đời.

 

Phiên Nghiên 10/2019

 

(những dòng thơ nghiêng là của nhà thơ Du Tử Lê)